1. Kính cường lực nổ trông như thế nào
Kính cường lực vỡ thành rất nhiều hạt nhỏ cùng một lúc, nghe như tiếng nổ. Đó là thiết kế của nó: kính được tôi nhiệt để có ứng suất nén bề mặt cao (kính tôi hoàn toàn tối thiểu 69 MPa theo ASTM C1048), khi vỡ thì vỡ vụn thành hạt để giảm nguy cơ cứa đứt người. Ở Việt Nam, loại kính này theo tiêu chuẩn TCVN 7455:2013 (kính phẳng tôi nhiệt).
2. Ba nguyên nhân làm kính cường lực bị nổ
Tài liệu kỹ thuật của Vitro (nhà sản xuất kính Mỹ) ghi: các ca kính cường lực vỡ "không rõ lý do" sau khi lắp, phần lớn được xác định là do hư hại sẵn có ở mép hoặc bề mặt kính, hoặc do kính chạm kim loại khi khung chuyển động. Chỉ một số ít ca là do tạp chất NiS.
2.1. Mép kính bị mẻ
Hiệp hội kính Bắc Mỹ (NGA) ghi: mép kính bị mẻ hoặc gia công kém có thể làm mất toàn bộ lợi ích của việc tôi kính. Vết mẻ có thể sinh ra lúc cắt, lúc chở, lúc lắp, nhỏ tới mức mắt thường khó thấy. Kính cường lực cũng không cắt, khoan, mài cạnh được sau khi tôi; mọi gia công phải làm trước.
2.2. Kính chạm khung kim loại
Kính lắp thiếu gioăng đệm hoặc thiếu khe hở, khi khung giãn nở theo nắng hoặc rung theo gió, mép kính tì thẳng vào sắt, nhôm. Điểm tì đó thành điểm khởi vỡ.
2.3. Tạp chất NiS trong kính
NiS là hạt nickel sulfide nhỏ hơn 0,4 mm, sinh ra khi nấu thuỷ tinh. Theo Viracon (nhà gia công kính Mỹ), mọi tấm kính đều có và không loại bỏ hết được. Ở kính thường hạt này vô hại; ở kính cường lực, khi hạt NiS nằm trong vùng chịu kéo ở lõi kính và nở thể tích dần theo thời gian, kính có thể vỡ "từ bên trong" mà không cần ai chạm vào.
Tấm poly không vỡ vụn như kính, nhưng cũng nứt, rách nếu cắt sai lưỡi, cẩu sai cách hoặc chở không chèn. Xem ảnh khách gửi và 5 lỗi thao tác ở trang tấm poly bị nứt, xé.
3. Thử ngâm nhiệt (heat soak) giảm được bao nhiêu
Thử ngâm nhiệt giảm rủi ro nhưng không loại trừ kính tự nổ do NiS. Theo EN 14179-1, kính cường lực được đưa vào lò, giữ ở khoảng 260 °C (±10 °C) trong 2 giờ, để tấm nào có NiS nguy hiểm thì vỡ ngay trong lò thay vì vỡ trên công trình. NGA ghi rõ phép thử này "có thể giảm rủi ro, nhưng không loại bỏ khả năng" kính tự vỡ. Phép thử này cũng không xử lý được nguyên nhân 2.1 và 2.2.
4. Mái kính trên đầu người: kính dán an toàn
Với mái hiên, giếng trời, mái lối đi, rủi ro lớn nhất là kính rơi xuống, không phải kính nứt. NGA ghi kính dán an toàn (laminated) là yêu cầu cho kính lắp trên cao theo phương nghiêng hoặc nằm ngang, và nên cân nhắc ở mọi chỗ sợ kính rơi: kính dán có lớp phim kẹp giữa, khi vỡ mảnh kính còn bám lại trên phim.
5. Thấy kính nứt, vỡ thì làm gì
- Rào khu vực bên dưới, không đứng hay đi lại dưới tấm đã nứt; kính cường lực đã nứt có thể rơi tiếp bất cứ lúc nào.
- Không tự gỡ bằng tay. Gọi đơn vị lắp kính có đồ bảo hộ và dàn giáo.
- Kiểm tra khung và gioăng quanh tấm vỡ: tấm mới lắp lại vào đúng chỗ kính chạm kim loại thì dễ vỡ lại.
- Hỏi nhà cung cấp kính tấm thay thế có qua thử ngâm nhiệt không, và mái trên đầu người có nên đổi sang kính dán an toàn không.
6. Mái hiên, giếng trời: kính hay tấm poly đặc
Không có vật liệu nào hơn ở mọi mặt. Kính giữ độ trong và không trầy lâu dài; tấm poly đặc uốn được, cắt khoan được tại công trình và không vỡ thành hạt. Phú Poly không bán kính; bảng dưới chỉ để anh/chị cân nhắc.
| Tiêu chí | Kính cường lực | Tấm poly đặc |
|---|---|---|
| Khi hỏng | Vỡ vụn thành hạt; có thể tự vỡ | Nứt, rách hoặc thủng tại chỗ, không vỡ thành hạt |
| Gia công tại công trình | Không cắt, khoan được sau khi tôi | Cắt, khoan được |
| Làm mái cong | Phải đặt kính uốn từ nhà máy | Uốn nguội theo khung vòm; xem bán kính uốn |
| Bề mặt | Cứng, khó trầy | Dễ trầy hơn kính; vệ sinh bằng khăn mềm |
| Lắp đặt | Cần gioăng đệm, khe hở với khung | Phải chừa khe giãn nở, lắp đúng mặt chống UV |
Chọn tấm poly đặc cho mái: tấm poly đặc SolMart (bảng giá, bảo hành) và cách chọn độ dày. So sánh với các vật liệu lợp khác: so sánh vật liệu lợp mái.
Nguồn: Vitro Architectural Glass, Glass Technical Document TD-138 "Heat-Treated Glass" (nguyên nhân kính cường lực tự vỡ); National Glass Association (NGA), Glass Technical Paper FB45-14 (2019) "Recommended Applications for Heat-Treated Glass" (mép kính, gia công trước khi tôi, kính dán cho kính lắp trên cao) và FB56-18 "Heat Soak Testing of Tempered Glass" (thử ngâm nhiệt); Viracon Tech Talk VTT-010 "Heat Soak Testing" (kích thước NiS, EN 14179-1); ASTM C1048 (ứng suất nén bề mặt, trích qua NGA FB45-14); TCVN 7455:2013 Kính xây dựng, kính phẳng tôi nhiệt.